|
||||
| Kawlpi ah ong hawh ve |
|
Vanleng zangin Yangon lam nong tot ding leh Moreh-Tamu lam nong zuih ding leh ‘ Champhai lam nong zuih a leh Ciau icihna Zokhawthar ah, tua pan Haimual khua ah, tua panin Laitui ah cih bangin Tedim khuapi nong tawn ding hi. E..! Tedim lam nong tot leh ahoih mahmah khat hi ci ing. Sihzang, Vaiphei, Thahdo, Dim, Teizang, Zo, Khuano cihbang mite’ mitkeuhna ih ci diam civilization kipatna hoh ih ci zaw diam common lanluage neih kipatna leh minam kician khat hih ding ih kipatna khuapi ahih manin na muh ding kong deihsak hi. Hibang a kong gen deudau dihdih zenzenna ahang in “Myanmar Guide Map” kici gamlim sungah “Distance Miles” kici en lehang khuapi 43 te khat le khat a kigamlatna kigen sam napi Zomite’ tenna khua khat zong kidawk zo lo hi. Ngaihsut ding tampi hong phawk sak ka sa hi. Zokhawthar kici Ciaului pan Kawlpi nong paisuak nop leh Jeep gol ahat mahmahte nong zuih kul ding hi. Tuk guahtui kap ciangin Manlong kici Bus-te zong tai thei zel uh hi. Tedim na giah nop a, zinbuk na ut leh Myoma kici khualai vengah ‘Cherry Guest House’ khat na om ding hi. Restaurant zong thum le li mah om hi. Kawl an, Sen an leh Mang an cih bang an lim tuamtuam zong akinek theihna ‘Mingalar Restaurant’ zong Lawibual veng Lamzang Lamka ah om hi. Tedim – Kawlpi pen Mawtawpi nam nih, Zotaang Super Express leh Shwe Thazin Bus ut zawkzawk na zui thei hi. 2010 kipat ciangciang pen mawtaw sap paisuk Ks. 3000/- hi a, paitoh lam Ks. 3500/- hi. Mawtaw nungzuite pen kum naupang lai pilsinna kician neilo tam zaw ahih manin hong hap goihgoih khak zenzen uh leh amaisak dingin hong kiging in. Ngaihdam bawm golpi khat nong kigin kul ding hi. Tedim pan zing lam 6:30-7:00 kim pawlin Bus-te ding khia uh hi. Saimual kici Tedim kigal muh tawpna mualah thungenin hong khawlpih ding uh a, biakna sia na hih leh thu na ngen thei ding hi. Thungen dingin mawtawte in sehkholh nei ngei lo zaw uh a, ‘Ken hong ngen ning ei’ aci masasa in a ngen hi mai hi. Amai lam a tute pen VIP kici diak se a, tuate’ lak pan thungen tam pen hi. Taingen khua ah zing an ne-in kikhawl a, tua lai mun pen Falam, Hakha, Thantlang leh Tedim Tonzang paina lamkabom ahi hi. Tedim-Kawlpi pen tai 56 (90 km?) dektak hi a, nai khat tai 15 speed kim tawh akihawl ahih manin no lam highway-te tawh kiteh thei lo ding hi. 2005 kumin Ciau leh Tedim kikal pen
Tedim lam ahi a, Tamu lam nong tawn ahi zongin lamkal a lai kigelh peuhmah Kawl lai vive na hi ding ahih manin Kawllai na sim theih kei leh koi khua kitung ta, cih nangawn na tutpihte na dot mai kul ding hi. “Welcome to Kalaymyo” cih bang na mu kha kei ding hi. Kawl lai bek kizang hi. Tua bang teng tawh nong tun phet mahin Zomi Zogam mai lam ding na veina leh na lunghimawhna hong khang semsem ding hi. Ken bel tua pen akipatna hi pan hi, kong ci ding hi. Kawlzang nong lutsuk ciangin Thangmual huih siang leh Kawlzang khualum kilamdan zia zong naphawk ding hi. Nidangin lutcilna Tai 9 kici munah mihing leh van check-na gate khat om a, Kawlpau Nong lutsuk kawmin na tak lam khuadak lecin “ Kawlpi hong hawh ve. Ci phot ni leh maw. God bless Zomi…
Bookmark
Email this
Hits: 573 Comments (2)
![]()
Mang Khan Sum
said:
|
|
... Sia aw tuabek hi kei; mite'n "Zogam khuapi in Hakha hi aa, Zomi te khuapi in Kawlpi hi" ci uh hi ve'n. Kawlpi ih zuat pen khan toh na khat in tu ciangciang ki ciamteh ve'n, ahi zong in Zogam nuisia in Kawlpi ah teeng suk siat le'nglah mataw.... |
Taang Zomi
said:
|
... Kongit Zomi U le Nau, Rev. Van Lian’ laigelh keizong na sim ing-in zaaknopsa mahmah ing. Lungdamhuai zong lungdamhuai mahmah hi. Tuabang-aa laigelh ukbeklo aa asiam ih Zomi sungah ih om pen na angtang mahmah ing. Tua alaisungah a helciau khat ka kupbehnop khat om hi, na simsak un maw. Athu pen 2010 November ciang aa Cope Centennial Jubilee pawi-siim-aa a honghawh dingte kiginzia ding sung pan, tua Tedim leh Kawlpi [Kalaymyo] kikaal bus azuih uh teh lungduai akulzia a cihmahmah pen hiveh aw, kakuppihnop. Zomite’n bus khawng ih neih aa a nungzuihkhawng ih sep pen sawtnai hetlo mah mawk hi. 1994 kum khatvei Kawlpi pan Tedim ah kaciahtoh khat Kawlpi pan Siikkuangkhat[a box] a puato kawm pen motor te transportation charge pia, ‘label’ khihsak, in ka aaphi. A hizong, a lamdangkhatah tua ka van tungmah a motor-nungpenpenah dinsa-in katuangkha ciitciat hi. Thaangdung pheikhawng teh a heennakhau kho-phalo in hongkiadedek aa a conductor [a nungzui] khat kiangah, “Hiah vankhat kiadedek vehaw, ih bawlkei leh hoih kenteh,” ka cih leh, a nungzuipan “Bawlve nang’ van hiven,” hongcilaulau pahlian hi. Tua leh kei zong tansar kha [transportation charge] na lakna uh hiven, a kuulleh motor khawlsak in bawl ve vua ka cih leh hong hehnuamzawzek-in ka kitawngpianphialmawk uhhi. Ka lungduaizawhlohna konggennopna kawm ee! Amah’n-lah hongbawlsak tuankei zenhi. Ahundang, Zogam pan Kawlgamlam ah kazin khatvei leuleu Mong-ywa leh Mandalay kikaal Hylux motor-neu te khat kazui hi. A nungzuipa pen sia Van Lian in agen bangmah in Kawlmi a khangno phamahmah kum 20 kiim khawng bek a hi diin ka ngaihsun hi. Mandalay tun teh a kumnuam nupiikhat pen teeklam a manawhzaw ta in ka mu hi. Tuakpak theilo aa a hihkuamkuam pen kisuantuaksa hiding hiven, a nungzuipa in, “Amay phyeiphyei siin, amay siinpyii hmah-be thardoh thwarmar = Nu aw, damtakin kumin ka nunu na kumkhittehbek ko na tate a paiding hi ung” ci zen hi veh aw. “Aw!!! Kawlte naupang khangnolai khat zong hizah aa sum le paai zon a siam aa a awkhum hitakhong aa maw,” ci-in nidang aa Zomi bus nungzui ka tuahkhakngei khat leh a kituaktheiden te kaphawk mahmah hi. Yangon city-bus tungah a nungzui te lunglah lungduai sa’ng ee, awkhum lah awkhumzo uh sa’ng. Ei Zomi lawmte tawh ka kikuptheih zeel khat vuah, a lungtom a awtol sunsun te ei ethnic groups [minamneu zaw diakte] leh kalanam[Indian-Burmese] te hi zawlai ei! Tunglampan nikaat-aa khua lah ul-cihtak-aa ul, bus sung ah kigaaklah kigaakcihtak aa kigaak, a tuang te lah lungtom / lunghaam-thei pianpian pen lungduai awkhumtak aa dawng in hopihteitei zen uh hi veh aw. Ei Zomi bus nungzui te bek-hilo sumzongpaaizong a kuama peuh-in ettehhuai sa’ng ee guai aw. Ih philosophy [Ngaihsutna] inlah saithei inteh, ih etiquette [mi khat le khat kiho kizopna ah a kisam mukpau, kampau leh omdaan khawldaan] inlah saithei in teh. A khat zawzaw or anih zawzaw inlah sai ding a hihmanin a ngaihsut huaimahmah leh a kipuahhuai a kipuahhun mahmah thukhat in ngaihsun ing, tuhunpen 21st century bang hita peetpeet ahihtehmaw! Genkhelh a om leh kimaisak in a hoih a om leh alaksiam, anuntakpihsiam ding in TOPA’N thupha hongpiakimciat henla, Zomi Zogam hongtawisang seemseem tahen. Amen. Lungdam. Hizah ciang ci photning. Lai at – tang.zomi@yahoo.com Tomnosung Hong Kong |



Leitungbupah Zomite’ tam penna khuapi ci leng akikhial het lo ding Kawlpi ah hong hawh ve… ci-in kong zawn nuam hi. Uang gen lua nong sa phial ahi ta zongin Zomi, Mizo, Asho, Cho, Laimi, Khumi leh Matu kici Zomi teng a kim penna khuapi khat ahih manin leitungbupah Zomite ih tam penna aci ka hi hi. Tua hang mah hi-in um ing Pu M L Thangbawi (Yangon) in ‘Zogam Khuapi’ ci thei zel hi. Nidangin Zo Zum na om ngei takpi a, Pu Van Kulh in Hakha ah tuah hi, kici hi. Na kampau kibatpih setset Tedim Zomi bekbek zong Zo suan lakah a tam penna mun khuapi khat ahih manin nong hawh limlim ding kong zawn nuam hi.
Gen le gen kizomin gen vet leng Tedim – Kawlpi lamzikpi pen Galpi II-na lai a Mikangten galtaina dingin a bawl pak uh tu dong akizang lai ci veh aw! Lampi neu, kultal lah kizut lo ahih manin mawtaw dam pai-in kilok ziahziah hi. Kultal kizutna tawmtawm om sam ven a tamzaw nuam thei nai lo hi. Kawl tun kuan ciangin ‘Suh-khin-tha’ kici khuadah mual hoih mahmah khat na om ding a, tua panin khuadak suk lecin na khangah Zomi lia le taang-te’ tual lenna ‘Kalay University’ na mu pah zihziah ding hi. Kawlpi pan Tedim kah ciangin tua lai munah mawtawte in thungetna hun hong zatpih uh hi. University bek hi loin Kawlpi dungsuk khempeuh zong kimu thei lai ahih manin na paicilna ahih zenzen leh bang na lunglutna hong khang mahmah ding hi. 
