Dammaw Sanggam...!!!
Written by USA Thupuak    Saturday, 19 September 2009 16:19    PDF Print E-mail
Khan sauna Zatui maw, Khaici(gene) maw?

globalA sawt lo in a kihawm khia ding, USA Thupuak Vol-2-Issue-10, Column 13-14 pan lim(graphics) teng lakhia in, sim theih pak ding Text tawh kong hawm sawn hi. Hih laihawm pen, tukha a kipan US sung bek hi nawn lo in, Yangon ah Zomi pawlpi tuamtuam ah zong ki-print in kihawm khia ta ding cih zong kong za sak hi. Lungdam na tawh, Nepau, Miami, Florida. A ban simzom nop leh, anuai a " Read more" kici na mun mek in.


Kum bangzah nungta ding ka hiam, cih khat veivei ih ngaihsun kha thei hi. Kum 70, 80, 90 nungta dingin na kilamen hiam? Tu hun US mite a tam zaw (average) pen kum 79 nungta uh hi. Aihang, pawlkhat sawtpi nungta deuh—kum 100 val bang hi. Mipilte in bang hang in kum 100 val bang kinungta thei hiam, cih theih khiat ding sum leh pai tampi bei in tuni ciang hanciam uh hi.

Kum 100 a nungta nupi/papite’ kiang ah, banghang sawtpi nungta thei na hi uh hiam a kicih ciangun, ko zong thei kei ung ci uh hi. Mi tul 10 lak ah 1 bek sawtpi nungta hi.

Mipil (Biologists) te in zong pumpi sungah sawtvei a nungta sak sisan khawng om in, tua tung tawn in khat leh khat kihop sawn theih a om diam ci in kantel(research) bawl uh hi. Mihing khat ii khaici(DNA) pan in, kum bang zah ciangin bang natna tawh si ding cih tuat kol thei uh hi.

Albert Einstein College of Medicine, New York pan mipil khat in bang an ne uh hiam cih a dot ciangin, khat leh khat kibang lo uh hi. Frence-fries, bawngsa em, sa nam tuamtuam ban ah khat pa pen za teep na pi kum 100 val nung ta veve ahihna lamdang a sa hi. A innkuan sisan zui-in sawtvei a nungta deuh dan in zong a mu hi. Tua ahih manin, a sisan uh la in tua tungtawn in kantelna bawl thei uh hi. Tua bang mite’ sisan ah, HDL cholestoral kici pumpi aa ding ahoih mahmah nam khat pen midangte aa sang in a gol zaw kihel hi. Tua HDL in a hoih lo pumpi sunga sa-thaute (cholestoral) te heem khia a, HDL gol semsem, hoih semsem ahi hi. Tua ban ah, natna, sikhum, lungtang natna cih tuamtuamte dal hi. Massachusetts Institute of Technology, New York sang pan mipilte in a dang nam khat mu khia uh hi. Hih kum sawt nungtate’ DNA ah Sirtuins kici silngo nam khat zong kihel hi, ci uh hi. Tua Sirtuins Genes-te lakhia leh si baih ding a, tampi bawl beh in, kiguang leh sau zaw nungta ding hi. Sirtuins genes pen mikhempeuh in zong nei a, an neek tuidawn ki-deekna tungtawn in tampi ki-beh lap/ kila khia thei hi. An neek tui dawn kideek ding a thupitna mu khia uh hi. Ahih hang, hih puteek piteekte pen a duh bangbang a nete na hi koikoi hi. Amau aa dingin, a sisan un natnate dal sak zo lel hi ding hi, ci in mipilte in gen uh hi.

Mi mawkmawkte ee leh, an neek tuidawn ki-deekna in kum sau sak ding hiam? Tu ciangciang mipil khempeuh in thukim pih(approve) nai lo hi. An a val lua in neek loh ding ciang kisam sa uh hi. Mi khat pa in, kum sawtpi nungta nuam ahih manin an neek tui dawn khiam hi. A tawpna ah kal khat khit ciang, ut nawn keng, duh bang deih bang neek ding ki-khaamna pen nuntaakna nuam hi kei, ci hi. Mipil pawlkhat in, zatui nam khat kibawl thei leh hoih ding hi, ci in kum sawt nuntaakna ding kantelna bawl uh hi. Red wine zusan nam khat sung ah resveratrol kici, Sirtuins genes tampi a kibehlap sak thei ding zatui nam khat kihel a, nuntaakna pen 30%-40% sau sak hi cih mu khia uh hi. Ganhing zusate tungah zangh khia thei uh hi. Mihing khat aa dingin ahih leh, kum 30%

bang nuntaak beh na dingin, tua zusan(red wine) pen ni khat hai 1000 bang dawn kul hi. Ahih hang, zu sunga om alcohol in ong that masa zaw tam maw?

A tawpna ah, nuntakna pen Pasian’ ong piak hi a, ong pia pa’ deih bangin, ong piak hun sungin ih zat siam ding thupi mahmah hi.

(Source:- Nova Science, Discovery-PBS)-by- USA Thupuak Vol2-Issue-10 Col.13-14
Share/Save/Bookmark
Comments (0)add comment

Write comment

security image
Write the displayed characters


busy
Last Updated ( Friday, 25 September 2009 18:32 )
 

Your are currently browsing this site with Internet Explorer 6 (IE6).

Your current web browser must be updated to version 7 of Internet Explorer (IE7) to take advantage of all of template's capabilities.

Why should I upgrade to Internet Explorer 7? Microsoft has redesigned Internet Explorer from the ground up, with better security, new capabilities, and a whole new interface. Many changes resulted from the feedback of millions of users who tested prerelease versions of the new browser. The most compelling reason to upgrade is the improved security. The Internet of today is not the Internet of five years ago. There are dangers that simply didn't exist back in 2001, when Internet Explorer 6 was released to the world. Internet Explorer 7 makes surfing the web fundamentally safer by offering greater protection against viruses, spyware, and other online risks.

Get free downloads for Internet Explorer 7, including recommended updates as they become available. To download Internet Explorer 7 in the language of your choice, please visit the Internet Explorer 7 worldwide page.