|
||||
| Tedim Kam, Tedim Pau |
|
Zomite Zo leitang tungah Khristian I suah zawh kum 100 a cing hita hi. Khristian biakna in kum 100 sungin Zomite aniam mah mah mihinzia pan hong khaisang-a, a sangpente tawh hong kikhawlsak thei hi. Zomite I zia I tong, I ngeina, I khuasakziapawlkhat kinusia, pawlkhat kibehlap-in pawl khat kikemcing hi.Tuate sungah Zokam leh Zolai pen Khristian biakna in hong kepsak hong khansuah sakin hong zunsak hi.
1. Tedim kam khanggui sutna
1. TEDIM KAM KHANGGUI SUTNA
Bookmark
Email this
Hits: 1582 Comments (8)
![]()
Mung
said:
|
|
... mi khat peuh in eipau a zat ciang nuam sa in, gilvah in, cidam in, lungnuam le uh, eipau pen hong tangzai ding hi pah. Thukhat om lai.. Athupi penpen ah..Midangte pibawl ding..mipau thupi sim ding hi se ei(zuiding cihna hilo in).. Gentehna : Mizo pau pen eimi tampi adingin mavan na hi. A hih hang midang nam dang thusim vet lo uh in, Kei bang siam mahmah napi ing in lusei pau lo tawh kahin theih ciang, amau tawh kiho leng zong a theilo kineih vet se keive. Pau nuam vet lo. Mang pau: Mang pau leuleu, leitung mi khempeuh phial ading nuntak gimnam na. |
KhaiKhanSuan
said:
|
... Ei Zomi te,i kipawlkhawmna,i semkhawmna,i omkhawmnate tamsemsem le, khat le khat ipau te ki awlmawh tek leeng,i taangkam hong nosuak semsem ding hi. |
Zomi_Victor
said:
|
... Rev Thang na laiat te thupi thei mahmah ei. Kei muhna ah ih hanciam nak leh Chin pau sung pan Tedim pau pen a thupi thei pen2 ding in ngaihsun ing. Bang hang hiam cih leh : (1)Amun kizat na : Haka pau kizat theih na pen Haka leh Thantlang bek hi in Matu ah thei cih hang tawm2 bek hi. Falam pen Falam sung bek hi, tua sung ah ki el tham lai uh hi. Tedim/Zopau pen Tedim, Tonzang, Cikha, Tuithang, ah kizangh bek tamlo in Kawlpi, Khampat Chin dang te sang in thupi zaw tham hi. Tua bek lo in Lamka ah Paite tawh pen hilo-theilo a ki pumkhat ding mi khem peuh a om hi. (2)A mi phazah leh ih Pau: Ethnologue te milik(population)thu puak na ah (a nuai ah na en in) Kawlgam sung bek ah zong Tedim/Zomi pen Falam leh Haka(Thantlang kihel) kigawm zah pha ding hi(a census uh Tedim kum 1 la masa zaw in). Leitung bup hi leh amau te nih pen ei zah seh thum suah nih (two-third) bek hi. Tua ban ah eisung ah ki pum khatna a haksat leh a mau sung zong haksa zaw lai ding hi. Falam leh Haka kua zaw in zui ding, Falam sung zong a nam tuam2 om lai. Ei Zomi te ih han ciam naak leh mi gualzo in mi huam zo pen ding hi hang. Tua ciang eimi tu ciang ei pau sang Kawl pau khawng a zangh nuamzaw mu ing in tua pen amau sung ah omlo cihna hi tuan kei. Tua banah tu ciang eipau sang Haka/Falam a zangh nuam zaw ka mit tawh mu nai ke'ng. A om leh zong tawm mah2 hin teh. Ni dang in Yangon/Man'lay ah nu lehpa ginalo te ta ten Kawlpau bek eipau mawl mamaih a tam hang tuhun ciang tawm mahmah ta.Tua ciang Taangpi-pau ding pen Mangpau a hoih a bat hang thusau ngaihsun leng buaina khauh mah2 ong tun pen ding in lamen ing. A hang : Eipau a kuaman saang ngeilo ding in eipau ciat mah kipuah to kawm nuam ding. Buaina nelh siah2 tawh kibang ding. Amun Tedim(1990) Haka(1991) Falam(1991) Kawlgam 189,000 100,000 100,000 Vaigam 155,000 30,000 Nil Bangladesh Nil 1,260 Nil A Gawm 344,000 131,260 100,000 (3)Hauhna Lamah : Chin sung ah tulai mihau pen sawm ki teel leh sawm mah Tedim/Zomi in ummawh ing. A hau pen 20 teng leeng eimi lo 4 a kihel zo tam ci in ngaih sun ing. Tua ciang a mipi sung mahmah zong en leng : Chin milik bup lak ah mi nuamsa/neih leh lam cing pen 10% la khia leng, tua te lakah eimi a tawm pen 60% kiim hi'n lamen ing. (4)Lai Taan leh Pilna : Tuhun ciang Haka te sangnaupang leh laithei ong khang uh in ong kheng vatvat ding bang liang, A hi'ang tu hun lian in mipil kidem leng Falam leh Haka gawm sang ki tam zaw lai ding hi.(BA/MA la khat ong lak uh leh ken Lamka/Tedim/Vaigam pan 2-3 lak ngap ing). Tua ciang mailam ah kamphatna tawh ong kheng kha pak hi le uh kha tam sung ong kheng man kei unteh. Eimi te'n Adam khang a kipan tu ciang pilna lam ah lel ngei nailo hi hang. (5)Kumpi Lam Milian : Kawlgam in suahtakna a ngah zawh a kipan kumpi nasem lian eimi te vive hi. A maua omlo bl hikeiin ei tawh teh na in bang mah hi kei uh. Thu Khupna : Minam khat leh khat kidemna pen nam tampi pan a kidem hi. Tua nam tuam2 te et ciang ei Zomi mah gual tung kituang lai. Midang te'n ong pha dektak ta uh ei cih leh naak tai sem2 ding hi. Tua ciang midang te tawm ong khangtoh ciang zong lauh pah bap2 luat ding hi kei. Ih omna ciat ah ih nasep tek gualzawh sawm in tua in gah ih Zogam leh Zomi tung ih luang sak suak naak leh ih lawm kidempih ten cih mah hun ih ong pha dektak ngei lo ding hi. Ei Zomi teh No.1 hi den hang, zong hi suak ni. Kua man No.2 kan man lo ding hi.Zomi Nampi te Pasian in thupha ong pia ta hen. |
a guest
said:
..."Tua a zang khawm thei kampau innkuan dungah Sizang, Thado (Kuki), Zo, Dim, Guite, Khuano, Losau, Paite, Phaileng, Saizang, Teizang, Val leh Vangteh paute kihel hi hang, Tedim pau "Taangkam" a suah theihna thu kampau lam pan, tangthu lam pan, gamdung leilupzia pan a tuamtuam kan leng a hang tampi om kha ding hi" |
a guest
said:
|
... Hih lai at Sia Khoilam in Tedim khua- ah mi nam pau kibang lote' tengkhawm hi na cih na-ah SIHZANG mi namte teng kha lo maw? " Tedim kam cih min i ngahna,3 paragraph laigual 4 na- ah. Zolai i neihtung lai leh Sangmangte hun khin deuh lai khongin Tedim, Tedim mi i kici phial ta zongin Kawlgam, Vaigam a om mite a huam kim na dingin Zo, Zomi cih, kilawhna, kisapna-in zang-taang le'ng; kisam sa ing. Zo, Zomi cih khangthak Zomi peuh mahin Zang-taang thei le'ng, Vaigam sunga, paite cih khong zong Zomi i hi cihna ah kipum khatna lungsim lian zaqw semsem dingin ka um hi.Tua hi kei leh Lamka pau peuh, Paite pau peuh kilawhna hong lian semsem thei kha ding hi. Sim leh Mal tui banggawm ding lunggulhna tawh, Ka lungdam hi. |
a guest
said:
|
... Tuciang in Vaigam a mipi lam in en Moreh Resolution ana zuizui buang takpi leng zong Kawlgam lam ate'n hon uksak lou uh ahihna ah eimah in pai ni chi in kiphinphin pawl omta hi. Ahihang tua PLS vaipo lelte Moreh Resolution policy aman pha mahmah, apom mahmahte ahihman un lungdam huai hi. Tuahang in School, college leh university textbook te ki-at lai hi. Laibul (Primier) ah Pu Gin En Cin leh Dr Ngulzadal gelh hi a, BA 3rd year Pu Job Thawngno a zong prescribed textbook ahi hi. Hi bang a Vaigam PLS leh Kawlgam a ZCLS in semkhawm a om kisaksak lai in Manipur ah ZCLS hong kiphuan pen PLS a diing in Moreh Resolution pen nawlkhin a om hita hiam cih dotna om thei mahmah hi. |
a guest
said:
|
... Moreh Resolution ih cih pen a tom in, kei theihna ciang ah (a)"C" zatna ding mun ah "Ch" zang ding (b)"ou" zat na mun te ah "o" kizang ding cih dan hi. Gentehna in, 'Cin' pen 'Chin' a ki ngelh ding, 'lou' cih pen 'lo' a kizang ding dan hi. Ih pau ih laite a kibang a zat ding pen kisam mahmah hi buang mah ei. - Khakhai |
a guest
said:
|
... Ngaihsut tham mahmah in Kawlgam a Tedim kam pen Vaigam a Paite kam a i pom theileh lampi kihong hi. Vaigam a Paite kam a school leh college textbook kikhetna ah 1980s a ZCLS leh PLS in Moreh Resolution awlawl in na zui uh hi. Hih resolution pen Kawlgam lam ate'n pom pha manglou a i omleh hih thulu pen dik thei diing hi. Vaigam a Moreh Resolution toh kizui a University dong ah sangnaupangte'n subject a tawi ahihna uah. |




