Dammaw Sanggam...!!!
Written by Taang Zomi    Wednesday, 10 June 2009 16:18    PDF Print E-mail
Zolai Grammar 2007: Bang Kammalte Kinaaisak Ding? (1)

1. Thu Masa

1. Hih lai pen, Zolai a puah nuam, a khangtosak nuam i om leh, tua bang mite' aading-a ka gelh ahi hi.

2. Hih lai pen, a zaak nop ding-in gelh (Kawllai-in: phway-nway) lo hi'ng. Hun nei leng-a siamna nei leng bel, a zaak nop dingin gelh nuam veve ing.

3. Hih lai sung-ah kicin'na om nai lo hi. Kicin' lohna, thaneemna leh khialhna a omte, Zolai itna lungsim tawh, n'ong theihsak kik ding uh, hong thuum ing. Note' hong zaaksak kiknate tungtawn-in, a hoih zaw-in mai lam hun-ah puah toto ni.

4. I zat email client program-te khat leh khat kibang lo, i zat email service-te khat leh khat kibang lo, i zat yahoogroup-te khat leh khat kibang lo ahih man-in, hih email pen, nang kiang hong tun' cianging, kei' gelh bang-in nang' email-ah hong suak lo kha thei ding hi. Gentehna: Na email program-ah RTF (Rich Text Format) or HTML (Hyper Text Markup Language) a kizangh thei ding-a na bawl kei leh, hih ka lai sung-a color tuamtuamte, font size tuamtuamte, na mu thei kei ding hi. Na email program-ah tua bangin na bawl hangin, tu laitak-in, virus leh spyware tuamtuam daal nadingin, Zomikhangthak yahoogroup-ah HTML kiphal lo, attachment kiphal lo ahih manin, tua yahoogroup pan-a na ngah email-te-ah, kei' lai pen, ahi bangin hong suak lo ding hi.

Tua ahih manin, attachment-a k'ong khak pdf na sim zaw un.

5. Hun i ngah ciangin, Capital Letter Zatna (Capitalization) , Comma Zatna, Apostrophe Zatna cihte gelh toto lai ni. Mailam hun-ah Zolai Grammar bu hoih mahmah khat i neih zawh ding, lamen hang.

 

2. Khialhna (Error)

Khialhna (Error) pen, hih ka laigelh tawh kisai-in, nam nih-in khen pak ni:

(1) Khialh khaak pakna (Accidental Error; Careless Error; Inadvertent Error; Unintentional Error)

I theih hi napi, i khial kha pahpah hi. Pasian in mihingte hong it hi. Pasian in a Tapa khat neihsun hong piak zah dongin mihingte hong it hi. Mi hingte in ahih leh Paisan a it kik khol kei uh hi. Pasian’ hong itna i theih ding kisam hi. Hih mun-ah, sentence thumna-a “Paisan” pen, a kikhial kha pak ahi hi. “Pasian” ding, ahi hi.

(2) Theih loh man-a khialhna (Error through Ignorance; Error through Being Uninformed)

Pa sian in mi hing te hong it hi. Pa sian in a Ta pa khat neih sun hong piak zah dong in mi hing te hong it hi. Mi hing te in a hih leh Pa sian a it kik khol kei uh hi. Pa sian hong it na i theih ding ki sam hi.Hih mun-ah, laigelhpa in grammar, malgawm zia (orthography) , punctuation, cihte tel lo a hihna kithei hi.

Pa sian” cih ding hi lo-in, “Pasian” cih ding, ahi hi. “Mi hing” hi lo-in “mihing” hi ding hi. “Ta pa” zong “Tapa” cih ding hi. A tam lahna-a a kizang kammal ahi “te” pen, a vei lam-a om kammal tawh i kimatsak ding, ahi hi: mihing + te = mihingte. Neihsa lahna-in apostrophe zat ding ahi hi. Noun pian’sakna-a a kizangh “na” pen a vei lam-a kammal tawh kimat ding hi. “Ki” pen a taklam-a kammal tawh kimat ding hi.

Hih bang hi leh, maan zawdiak ding hi: Pasian in mihingte hong it hi. Pasian in a Tapa khat neihsun hong piak zah dongin mihingte hong it hi. Mi hingte in ahih leh Pasian a it kik khol kei uh hi. Pasian’ hong itna i theih ding kisam hi.

3. Computer leh Word Processing Program zangh-a lai gelhna

Tu laitak-in word processing program a thupi thum (3) kinei hi: Corel WordPerfect, Microsoft Word leh OpenOffice.org Writer. I laigelh a maan leh a khial, computer screen tung-ah, i muh pak theih nadingin, word processor program-ah non-printing character a kimu thei dingin bawl in. A bawl zia na theih kei leh menu bar-a om Help menu sung-ah kimu thei ding hi. Gentehna-in, tu laitak-a ka zat OpenOffice.org Writer 2.2 sung-ah, ka screen tung-ah non-printing chacater-te a suak ding ka deih ciangin, (1) View menu-ah pai-in, Nonprinting Characters ka meek hi; or (2) Ctrl + F10 [Ctrl key leh function key ahi F10 meek khat-in] ka meek hi; or (3) Tool bar tung-a om Nonprinting Character sign ahi  ka meek hi.

Non-printing character i cih pen, screen tung bek-a a kimu, i print ciang-a hong suakkhia lo character peen hi. Gentehna-in space a om lam i theih nadingin center dot ahih kei leh middle dot ahih kei leh interpunct [·] pen kammal khat leh kammal khat kikaal-ah [kammal·khat·leh· kammal·khat· kikaal-ah] om hi. Tua pen na printer tawh print khia lecin, hong dawkkhia lo ding hi.

Nonprinting character-te leh computer keyboard tung-a a kilangh-a a kikoih lo character-te, na screen tung-ah hi taleh, na print khiatna-ah hi taleh, na suahsak nop leh, keyboard shortcut pawlkhat kizangh thei hi.

[·] = Middle dot or center dot or interpunct. Alt + 0183

Main keyboard tung-a om Alt key meek inla, khahkhia nailo-in, keypad tung-a om 0, 1, 8, 3-te meek in. Tua khit ciangin a vek-in khahkhia lecin, na screen tung-ah, middle dot hong om ding hi. Keypad pen, na keyboard a tak lam-ah om hi.

[¶] = Paragraph sign. Alt + 0182

[–] = en-dash. Alt + 0150

[—] = em-dash. Alt + 0151

Hyphen [-] bel, keyboard tung-ah om hi.

En-dash pen hyphen zah nih bangin sau-a, em-dash pen en-dash zah nih (2) bang leh hyphen zah li (4) bang sau hi.

- = hyphen

= en-dash

= em-dash

Hih ka lai gelhna-ah, a khialte font a san (red) tawh lak-in, a maante pen vanmeel (blue) tawh ka lak hi.

 

BANG KAMMALTE KINAAISAK DING?

01. Khaileh, hih a nuai-a lai, sim sin aw!

REVTGKHUPZAGOINVAHU IMAGAZINE2006LAI MAI44VEILAMKHAWK AHHIHBANGINGELHH IMIKANGKUMPIHONG KHANGATUATAWHKIT ONINKHRISTIANBIA KNAMKAITEZONGZOG AMHONGTUNGUHHI. TUAHUNLAIINZOMIT EINLAINEINAILOUH HIZOPAUTAMPIOMHI CIHATHEIHCIANGUN KOIPEENTAWHLAIBA WLLENGPHAPEENDIN GHIAMCIINKUMPILA MPANHITALEHBIAKN ALAMPANHITALEHAV AIHAWMUHHITUATHU TAWHKISAIINKAWLG AMLAISIANGTHOTHU VANPIREVSHERRATT ZOGAMAHAZINKAWIK AWIHISHERRATTNLO NDONLAISIANGTHOZ UMAHTHUAPUAKNALA IJULY71913SUNGAH KUMPILAMPANLEHBI AKNALAMMAKAITENG AIHSUTNAPANINTED IMGAMPANINTAANGK AMLINGUAFRANCAPI ANGTHEIPEENLEHKI LAWMHICIINTHUPUA KHITUATHUTAWHKIT UAKINREVJHCOPEIN ATEI1915KUMAKIKH ENMATTHAIBUPENCH INHILLSSUNGZOPAU TAWHAKIKHENMASAP EENLAISIANGTHOHI PAHHITUAHIAMIPIL MASALAITHEIMASAM IKANGTEINZONGZOP AUBULPIKHATAASEH UHTEDIMPAUPENAMA NPHADIAKPAUKHATA HIHI.

02. Hih a tung-a lai sung-ah UPPERCASE LETTER (CAPITAL LETTER) vive kizang hi. Punctuation mark (colon, comma, hyphen, period cihte) kizang lo hi. Mun-awn'sakna (Spacing) kizang lo-in kammal (word) khempeuh kimat khin hi.

03. Hih a tung-a lai pen, na sim thei kha ahi zongin, a sim dan nuam khol lo ding hi.

04. Nidang pek lai-in, Greek pen hih a tung-a bangin na gelh ngei uh hi. Tu dong mahin Hebrew leh Kawllai pen hih a tung-a bang pian-in kigelh lai hi.

05. Tuhun ciangin, Greek, Latin, English cihte-ah, kammal khat leh khat kimat ziazua nawn lo-in, kammal khat leh khat kikaal-ah mun-awng (space) kikoih hi. Uppercase letter bekbek tawh kigelh lo hi. Sentence patna-a a kizang kammal (word) sung-a om laimal (letter) masa peen pen uppercase letter hi-a, tua lo teng pen lowercase letter (small letter) tawh kigelh hi.

06. Zolai pen awmal khat a nei kam (monosyllabic language) ahi hi. Awmal khat pen kammal khat hi pah hi.

07. Awmal-Khat Kammalte (Monosyllabic Words):

ak, be, ci, dawn, en, go, hau, inn, khua, lui, min, neu, ol, pil, siam, tui, ui, vui, zo

08. Zokam pen Awmal-Khat Kam (Monosyllabic Language) ahih hangin, Awmal-Tam Kammalte (Polysyllabic or Multisyllabic Words) pawlkhat nei veve hi.

09. Awmal-Nih Kammal (Disyllabic or Bisyllabic Words):

awle, baibek, cingsing, dumde, gataam, heisa, innlawi, kaikhuang, lengla, manta, nahtang, pasan, sagih, tawsaw, uiphuk, vaphual, zasan

10. Awmal-Thum Kammal (Trisyllabic Words) zong, tawmcik khat nei hi:  huihtuuntal, lengmasel, muvanlai, ngalulok, pasialthau, simheisa, vanungak, zoheisa

11. Awmal-Li Kammal (Quadrisyallabic ornTetrasyllablicWo rds) pen om pha lo phial hi:  khuavailikaap

Hih kammal pen, Pu Tg. Lian Khan Mung kiang pan, 23 MAY 07 WED ni-a ka ngah, ahi hi.

12. Hih Awmal-Nih Kammalte (Disyllabic Words), Awmal-Thum Kammalte (Trisyllabic Words) leh Awmal-Li Kammal (Quadrisyllabic Words) pen, kammal khat (one word)-a a kisim ahih manin, kimat ding uh hi.

 

13. Khua min sung-a om awmalte (syllable) zong, kimat ding uh hi:

 

Anlang, Bizang, Cikha, Dolluang, Gamlai, Hangken, Khuabem, Lailui, Mualbem, Ngennung, Phaileng, Saizang, Tedim, Valvum, Zimpi

 

14. Beh min sung-a awmalte zong, kimat ding uh hi:

Ainam, Bawmkhai, Cungphuh, Dopmul, Elsing, Gualnam, Hatlang, Innsun, Khuptong, Lamhau, Manlun, Naulak, Phaipi, Sukte, Taithul, Vahui, Zahlang

Hih beh minte pen, J. Thang Lian Pau in ZoNet sung-a 30 SEP 2004 THU ni-a a gelh “Zomi beh le phung kaikhopna” sung pan-a ka laak hi.

 

15. Para #01 sung-a lai pen, mat zeizai nawn lo-in, awmal khat teh kammal khat suah-in a tuam ciat-in gual leeuleeu ve ni e:

 

REV TG KHUP ZA GO IN VA HUI MA GA ZINE 2006 LAI MAI 44 VEI LAM KHAWK AH HIH BANG IN GELH HI MI KANG KUM PI HONG KHANG A TUA TAWH KI TON IN KHRIS TIAN BIAK NA MA KAI TE ZONG ZO GAM HONG TUNG UH HI TUA HUN LAI IN ZO MI TE IN LAI NEI NAI LO UH HI ZO PAU TAM PI OM HI CIH A THEIH CIANG UN KOI PEEN TAWH LAI BAWL LENG PHA PEEN DING HIAM CI IN KUM PI LAM PAN HI TA LEH BIAK NA LAM PAN HI TA LEH A VAI HAWM UH HI TUA THU TAWH KI SAI IN KAWL GAM LAI SIANG THO THU VAN PI REV SHER RATT ZO GAM AH A ZIN KAWI KAWI HI SHER RATT IN LON DON LAI SIANG THO ZUM AH THU A PUAK NA LAI JU LY 7 1913 SUNG AH KUM PI LAM PAN LEH BIAK NA LAM MA KAI TE NGAIH SUT NA PAN IN TE DIM GAM PAN IN TAANG KAM LIN GUA FRAN CA PIANG THEI PEEN LEH KI LAWM HI CI IN THU PUAK HI TUA THU TAWH KI TUAK IN REV J H COPE IN A TEI 1915 KUM A KI KHEN MAT THAI BU PEN CHIN HILLS SUNG ZO PAU TAWH A KI KHEN MA SA PEEN LAI SIANG THO HI PAH HI TUA HI A MI PIL MA SA LAI THEI MA SA MI KANG TE IN ZONG ZO PAU BUL PI KHAT A A SEH UH TE DIM PAU PEN A MAN PHA DIAK PAU KHAT A HI HI

 

16. Hih a tung-a lai sung-ah, UPPERCASE LETTER vive kizang hi. Punctuation mark kizang lo hi. Awmal khat pen kammal khat-in la-in, tua kammalte khat leh khat kikaal-ah mun-awng (space) kikoih hi.

 

17. Para #01 leh Para #15 na etkaak ciangin, Para #15 pen baih zaw na sa ding hi.

 

18. Tua in bang lak hiam cih leh, kammalte tampi a kimat ngeeingaai pen, sim hak hi. A kimat ding, a kigamla ding, na theih kei leh, na kimatsak sangin kigamla sak lecin, tel nop zaw hi.

19. Gelhmaan (Grammar) tawh kisai thukhun (rule) pawlkhat enkik ni:

19.01 Kamvui (sentence) a kipatna-a a kizangh kammal sung-a laimal masa peen pen UPPERCASE LETTER hi ding hi. Kamvui sung-a om kammal dangte lowercase letter tawh kigelh ding hi.

Bang thu om ta leh, ka upna ka khiam kei ding hi.

Kamvui patna-a a kizang kammal: bang

Tua kammal sung-a laimal masa peen: B

bang thu om ta leh, ka upna ka khiam kei ding hi.

[Kamvui patna kammal “bang” pen capital letter “B” tawh kipan lo: Khial]

19.02 Kamvui a tawpna-a a kizang kammal nung-ah period om ding hi. Tua kammal leh period kikaal-ah mun-awng (space) om lo ding hi.

Bang thu om ta leh, ka upna ka khiam kei ding hi.

Bang·thu·om·ta·leh,· ka·upna·ka·khiam· kei·ding·hi.

Kamvui tawpna-a a kizang kammal : hi

Tua kammal khit ciang-a hong pai ciaptehna mal: period [.]

Bang thu om ta leh, ka upna ka khiam kei ding hi .

[“hi” leh period kikaal-ah space om: Khial]

Bang·thu·om·ta·leh,·ka· upna·ka·khiam· kei·ding·hi·.

[“hi” leh period kikaal-ah space om: Khial]

19.03 Kamvui khat a tawp ciangin, period kikoih hi. Kamvui nihna pen, period khit ciangin kipan pah lo hi. Period khit ciangin mun-awng (space) khat kikoih phot hi. Tua space khit ciangin, kamvui nihna kipan thei pan hi. Cih nopna-ah, period leh kamvui thak kikaal-ah mun-awng (space) khat kikoih hi.

Bang thu om ta leh, ka upna ka khiam kei ding hi. Topa lam maingat-in thu ka ngen ding hi.

Bang·thu·om·ta·leh,· ka·upna·ka·khiam· kei·ding·hi.·Topa·lam·maingat-in· thu·ka·ngen· ding·hi.

Bang thu om ta leh, ka upna ka khiam kei ding hi.Topa lam maingat-in thu ka ngen ding hi.

[Period leh “Topa” kikaal-ah space om lo: Khial]

Bang·thu·om·ta·leh,· ka·upna·ka·khiam· kei·ding·hi.Topa·lam·maingat-in· thu·ka·ngen· ding·hi.

[Period leh “Topa” kikaal-ah space om lo: Khial]

Bang thu om ta leh, ka upna ka khiam kei ding hi. Topa lam maingat-in thu ka ngen ding hi.

[Period leh “Topa” kikaal-ah space nih tak om: Khial]

Bang·thu·om·ta·leh,· ka·upna·ka·khiam· kei·ding·hi.··Topa·lam·maingat-in· thu·ka·ngen· ding·hi.

[Period leh “Topa” kikaal-ah space nih tak om: Khial]

19.04 Rev. Dr. Joseph Herbert Cope leh Rev. Sukte Tualhang Hau Go pan Rev. Dr. Kam Khaw Thang leh Pi Lia Luan Za Cing dong-a a kizang suakte sung-ah, “ki” pen a taklam-a om kammal tawh kimatsak hi.

Mite in Zeisu that uh hi. Zeisu in thahna thuak hi. Zeisu kithat hi.

Zeisu·kithat·hi. Zeisu ki that hi. [“ki” leh “that” kikaal-ah space om: Khial]

 

19.05 Tua bang-a a kizang suakte sung-ah, “te” pen a vei lam-a kammal tawh kimat hi.

Mite in Zeisu that uh hi.

Mite·in·Zeisu·that·uh· hi.

 

Mi te in Zeisu that uh hi. [“mi” leh “te” kikaal-ah space om: Khial]

Mi·te·in·Zeisu·that·uh· hi. [“mi” leh “te” kikaal-ah space om: Khial]

 

19.06 Tua bang-a a kizang suakte sung-ah, “na” pen a vei lam-a om kammal tawh kimat hi.

Eite in hehpihna hangin upna tawh gupna i ngah hi.

Eite·in·hehpihna·hangin·upna·tawh·gupna·i·ngah·hi.

Eite in hehpih na hangin up na tawh gup na i ngah hi.

[“hehpih”, “up” leh “gup” cihte leh “na” kikaal-ah space om: Khial]

Eite·in·hehpih·na·hangin·up·na·tawh·gup·na·i·ngah·hi.

[“hehpih”, “up” leh “gup” cihte leh “na” kikaal-ah space om: Khial]

 

19.07 Sawlna-a a kizang “in” pen a vei lam-a kammal tawh kimat lo ding hi. Ahih hangin kam zopna lamsang-a a kizang “in” pen a vei lam-a om kammal tawh kimat ding hi. A vei lam-a om kammal pen awmung (vowel) ahih leh, tua kammal leh “in” kikaal-ah hyphen om ding hi.

 

19.07.1

Tho in. An huan in. An na neek khit ciangin zum-ah pai in.

Tho·in. ·An·huan·in.·An·na·neek·khit· ciangin·zum- ah·pai·in.

 

Thoin. An huanin. An na neek khit ciangin zum-ah paiin.

[“tho”, “huan” leh “pai” cihte leh “in” kikaal-ah space om lo: Khial]

Thoin.·An huanin.·An·na·neek·khit· ciangin·zum- ah·paiin.

[“tho”, “huan” leh “pai” cihte leh “in” kikaal-ah space om lo: Khial]

 

19.07.2

Amah tho-in an huan pah hi. Ziakaai nuam lo ahih manin an neek khit phetin zum-ah pai hi.

Amah·tho-in·an·huan·pah·hi.· Ziakaai·nuam· lo·ahih·manin·an·neek·khit·phetin· zum-ah·pai·hi.

 

Amah tho in an huan pah hi. Ziakaai nuam lo ahih man in an neek khit phet in zum-ah pai hi.

[“tho”, “man” leh “phet” cihte leh “in” kikaal-ah space om: Khial]

Amah·tho·in·an·huan·pah·hi.· Ziakaai·nuam· lo·ahih·man·in·an·neek·khit·phet· in·zum-ah·pai·hi.

[“tho”, “man” leh “phet” cihte leh “in” kikaal-ah space om: Khial]

 

19.08 Postposition khat ahi “ah” leh a mai-a om kammal kimat hi. A mai-a om kammal pen awmung (vowel) ahih leh tua kammal leh “ah” kikaal-ah hyphen kikoih hi. [Hih pen zat suak huai hiam, kikup tuak hi.]

 

Tedim khua-ah ka suak hi. Tedim panin Tahanah ka pai hi.

Tedim·khua-ah·ka·suak·hi.·Tedim· panin·Tahanah·ka·pai·hi.

 

Tedim khua ah ka suak hi. Tedim panin Tahan ah ka pai hi.

[“khua”, “Tahan” cihte leh “ah” kikaal-ah space om: Khial]

Tedim·khua·ah·ka·suak·hi.·Tedim· panin·Tahan·ah·ka·pai·hi.

[“khua”, “Tahan” cihte leh “ah” kikaal-ah space om: Khial]

 

19.09 Pronoun pian-a a kizang “a” leh a mai-a om kammal hitaleh, a nung-a kammal hitaleh, kimat lo hi. Ahi zongin, Conjunction pian-a a kizang “a” leh a mai-a kammal kimat hi. Tua kammal pen awmung (vowel) ahih leh, tua kammal leh “a” kikaal-ah hyphen kikoih hi. [Hih zong a kikup huai khat hi.]

 

19.09.1

Kei ka hau hi. (First Person Singular)

Ei i hau hi. (First Person Plural Inclusive)

Ko ka hau uh hi. (First Person Plural Exclusive)

Nang na hau hi. (Second Person Singular)

No na hau uh hi. (Second Persona Plural)

Amah a hau hi. (Third Person Singular)

Amau a hau uh hi. (Third Person Plural)

Amah a hau hi.

Amah·a·hau·hi.

Amaha hau hi.

[“Amah” leh “a” kikaal-ah space om lo: Khial]

Amaha·hau·hi. [“Amah” leh “a” kikaal-ah space om lo: Khial]

Amah ahau hi. [“a” leh “hau” kikaal-ah space om lo: Khial]

Amah·ahau·hi. [“a” leh “hau” kikaal-ah space om lo: Khial]

 

19.09.2

Taanglai pek-a kipan tuni ciang dong ki-itna i nei hi. Ciimnuai-a i teen' lai na thei hia?

Taanglai·pek-a·kipan·tuni·ciang· dong·ki-itna· i·nei·hi.·Ciimnuai-a·i·teen'·lai·na· thei·hia?

Taanglai pek a kipan tuni ciang dong ki-itna i nei hi. Ciimnuai a i teen' lai na thei hia?

[“pek”, “ciimnuai” cihte leh “a” kikaal-ah space om: Khial]

Taanglai·pek·a·kipan·tuni·ciang· dong·ki-itna· i·nei·hi.·Ciimnuai·a·i·teen'·lai·na· thei·hia?

[“pek”, “ciimnuai” cihte leh “a” kikaal-ah space om: Khial]

 

19.10 “sak” leh a veilam-a om kammal kimat hi.

Ka innteekpa in, ko a leenglate, an leh tui hong nesak, hong dawnsak ziahziah hi.

Ka·innteekpa·in,· ko·a·leenglate,· an·leh·tui·hong·nesak,·hong·dawnsak·ziahziah·hi.

Ka innteekpa in, ko a leenglate, an leh tui hong ne sak, hong dawn sak ziahziah hi.

[“ne” leh “sak” kikaal-ah space om: Khial]

Ka·innteekpa·in,· ko·a·leenglate,· an·leh·tui·hong·ne·sak,·hong·dawn·sak·ziahziah·hi.

[“ne” leh “sak” kikaal-ah space om: Khial]

 

19.11 “pih” leh a veilam-a om kammal kimat hi.

Pasian in hong hehpih mahmah hi.

Pasian·in·hong·hehpih·mahmah·hi.

Pasian in hong heh pih mahmah hi.

[“heh” leh “pih” kikaal-ah space om: Khial]

Pasian·in·hong·heh pih·mahmah·hi.[“heh” leh “pih” kikaal-ah space om: Khial]

Ka lawmpa a za khang ahih manin ka lungdampih mahmah hi.

Ka·lawmpa·a·za·khang· ahih·manin· ka·lungdampih·mahmah·hi.

Ka lawmpa a za khang ahih manin ka lungdam pih mahmah hi.

[“lungdam” leh “pih” kikaal-ah space om: Khial]

Ka·lawmpa·a·za·khang· ahih·manin· ka·lungdam·pih·mahmah·hi.

[“lungdam” leh “pih” kikaal-ah space om: Khial]

 

19.12 Gamtatna a kizopzop lam a lak kammalte kimat hi.

Amah'n lai simsim hi. A lawmpa pen mawlmawl hi.

Amah'n·lai·simsim·hi.·A·lawmpa·pen·mawlmawl·hi.

Amah'n lai sim sim hi. A lawmpa pen mawl mawl hi.

[“sim” leh “sim” kikaal, “mawl” leh “mawl” kikaal-te-ah space om: Khial]

Amah'n·lai·sim·sim·hi.·A·lawmpa·pen·mawl·mawl·hi.

Amah'n lai sim sim hi. A lawmpa pen mawl mawl hi.

[“sim” leh “sim” kikaal, “mawl” leh “mawl” kikaal-te-ah space om: Khial]

 

19.13 Tat-huh (Adverb)-a a kizang kammalte pawlkhat, kimat hi.

 

19.13.1

Amah pil mahmah hi. (Adverb of Degree)

Amah·pil·mahmah·hi. (Adverb of Degree)

Amah pil mah mah hi. (Adverb of Degree)

[“mah” leh “mah” kikaal-ah space om: Khial]

Amah·pil·mah·mah·hi. (Adverb of Degree)

[“mah” leh “mah” kikaal-ah space om: Khial]

 

19.13.2

Amah'n la sa hiauhiau hi. (Adverb of Manner)

Amah'n·la·sa·hiauhiau·hi. (Adverb of Manner)

Amah'n la sa hiau hiau hi. (Adverb of Manner)

[“hiau” leh “hiau” kikaal-ah space om: Khial]

Amah'n·la·sa·hiau·hiau·hi. (Adverb of Manner)

[“hiau” leh “hiau” kikaal-ah space om: Khial]

 

20. Para #15-a lai pen a ngeina maan-in gual ta ni ei!

Rev. Tg. Khup Za Go in Vahui Magazine 2006, laimai 44, veilam khawk-ah, hih bang-in gelh hi:

Mikang kumpi hong khanga, tua tawh kiton-in Khristian biakna makaite zong Zogam hong tung uh hi. Tua hun lai-in Zomite in lai nei nai lo uh hi. Zopau tampi om hi cih a theih ciangun koi peen tawh lai bawl le’ng pha peen ding hiam ci-in kumpi lam pan hitaleh, biakna lam pan hitaleh a vaihawm uh hi. Tua thu tawh kisai-in Kawlgam Lai Siangtho thuvanpi Rev. Sherratt, Zogamah a zin kawikawi hi. Sherratt in London Lai Siangtho zumah thu a puakna lai July 7, 1913 sungah: kumpi lam pan leh biakna lam makaite ngaihsutna panin Tedim gam panin taangkam (lingua franca) piang thei peen leh kilawm hi, ci-in thupuak hi. Tua thu tawh kituakin Rev. J. H. Cope in a tei 1915 kuma kikhen Matthai bu pen Chin Hills sung Zopau tawh a kikhen masa peen Lai Siangtho hi pah hi. Tua hi-a, mipil masa, laithei masa Mikangte in zong Zopau bulpi khat-a a seh uh Tedim pau pen a manpha diak pau khat ahi hi.

21. Hih a tung-a lai sung-ah, kamvui (sentence) patna kammal sung-a laimal masa peente CAPITAL LETTER kihisak hi. Kamvui sung-a kammal dangte, small letter kihisak hi. Aituam minte bel capital letter kihisak hi. Kamvui tawpna kammal nung-ah period kikoih hi. Period khit ciangin space khat kikoih-in tua khit teh kamvui thak kipan hi. Khiatna (meaning) khat, ngaihsutna (idea) khat a nei kammalte, kammal khat-in kila-in, kimatsak hi. Tu-in a sim dan nuam-in, laigelhpa' deihna zong i thei thei hi.

Share/Save/Bookmark
Comments (1)add comment

a guest said:

ginmang
...
bang kammalte kinaisak ding? cih thulu ka muhteh, Zolai ngelhdan ki sin mahmah kisamlai ahihlam ong phawksak hi.? kisam lai ahihlam ong phawksak hi.kisam lai? maw? kisamlai? .
June 24, 2009

Write comment

security image
Write the displayed characters


busy
Last Updated ( Sunday, 25 October 2009 18:47 )
 

Your are currently browsing this site with Internet Explorer 6 (IE6).

Your current web browser must be updated to version 7 of Internet Explorer (IE7) to take advantage of all of template's capabilities.

Why should I upgrade to Internet Explorer 7? Microsoft has redesigned Internet Explorer from the ground up, with better security, new capabilities, and a whole new interface. Many changes resulted from the feedback of millions of users who tested prerelease versions of the new browser. The most compelling reason to upgrade is the improved security. The Internet of today is not the Internet of five years ago. There are dangers that simply didn't exist back in 2001, when Internet Explorer 6 was released to the world. Internet Explorer 7 makes surfing the web fundamentally safer by offering greater protection against viruses, spyware, and other online risks.

Get free downloads for Internet Explorer 7, including recommended updates as they become available. To download Internet Explorer 7 in the language of your choice, please visit the Internet Explorer 7 worldwide page.